Sean, stamnummer 2202, 2016 ©Stephan Vanfleteren
Stephan Vanfleteren – Engelen van de Zee

Van 18 september 2020 t/m 5 april 2021 presenteren wij in samenwerking met Het Scheepvaartmuseum in Amsterdam de tentoonstelling Engelen van de Zee van fotograaf Stephan Vanfleteren (België, 1969), één van de meest bekende en gelauwerde fotografen van de Lage Landen. Engelen van de Zee bestaat uit een serie ontroerende portretten van jongens tussen de zes en zestien jaar van maritiem opleidingsinstituut Koninklijk Werk IBIS in het Belgische Bredene. Vanfleteren portretteerde kinderen uit complexe gezinssituaties in hun traditionele matrozenpak: de ‘engelen van de zee’. Op internaat IBIS vinden zij een veilige thuishaven; het biedt hen een onderkomen, zorg en, bovenal, een toekomst. Voor het eerst wordt de portretreeks samen met Vanfleterens video installatie van de zee en historisch foto- en filmmateriaal van IBIS in Nederland getoond.

‘Ieder kind heeft recht op een zichtbare horizon, ook wanneer het stormt op zee.’ Stephan Vanfleteren in de Volkskrant, 22 juli 2016

Fotograaf en jaartal onbekend,
Frans Puystiens, stamnummer 0260;
Richard Puystiens, stamnummer  0269.
Collectie Koninklijk Werk IBIS

ENGELEN VAN DE ZEE

Stephan Vanfleteren portretteerde in 2016 de leerlingen van Koninklijk Werk IBIS, jonge, vaak beschadigde kinderen voor wie de start in het leven niet gemakkelijk was. Enkelen van hen zijn stoere pubers en staren krachtig in de lens. Anderen ogen onzeker en moeten nog in hun grote jas groeien. Bij inschrijving op de opleiding krijgen de leerlingen volgens traditie een uniek stamnummer. In de tentoonstelling komen bezoekers weinig méér te weten over de jongens dan hun naam en hun stamnummer. De kijker kan slechts raden naar wat de kinderen in hun korte leven hebben meegemaakt. Naast Vanfleterens portretten is in de tentoonstelling portretkunst te zien van jongens die de afgelopen honderd jaar op het internaat zaten. Zo zien we zien honderd jaar oude portretten van visserswezen die de inspiratie vormden voor zijn serie.

KONINKLIJK WERK IBIS: EEN DRIJVENDE OPLEIDING

Koninklijk Werk IBIS is in 1906 opgericht om een veilige thuisbasis te bieden aan weeskinderen van vissersfamilies. De school fungeerde als opvang voor de visserswezen én zorgde dat het tekort aan goed opgeleide vissers werd teruggedrongen. IBIS vestigde zich op een voormalig kanonneerschip van 43 meter lang. Deze drijvende school had plaats voor tachtig kinderen. Op twaalfjarige leeftijd verlieten de leerlingen het schip om te werken op school-vissersschepen, waar zij hun opleiding tot zeeman of visser voltooiden. Sinds de oprichting bood IBIS aan maar liefst tweeduizend jongens onderdak, inmiddels in een gebouw aan wal. De huidige leerlingen – vaak kinderen met een moeilijke thuissituatie – slapen niet langer in hangmatjes en blijven tot ze zestien zijn. Tegenwoordig laat de opleiding naast jongens ook meisjes toe. Het biedt kinderen de mogelijkheid om na afronding van de opleiding een plek te vinden in de maatschappij.

Sean, stamnummer 2202, 2016 ©Stephan Vanfleteren